name=“p:domain_verify” content=“777b6b19394091e88f31726a53555b60"

Omgaan met moeilijke ervaringen en emoties

‘Coping’ of ‘to cope with’ betekent letterlijk ‘omgaan met’ of ‘opgewassen zijn tegen’. Het is een term die psychologen gebruiken om te beschrijven op welke manier jij geneigd bent om met stressvolle omstandigheden of impactvolle gebeurtenissen om te gaan. 

Copingstrategieën zijn tactieken die jij doorheen je levensloop hebt ontwikkeld om om te gaan met deze lastige gebeurtenissen of emoties. Elk individu heeft zijn eigen copingstijl: een set aan copingstrategieën. Het effect dat een lastige situatie op jou heeft, wordt vaak verklaard door de copingstijl die je hanteert.

Er bestaan twee soorten copingstijlen: een adaptieve stijl of een maladaptieve stijl. Twee fancy woorden om te zeggen: een minder helpende stijl en een meer helpende stijl.

Maladaptieve copingstrategieën

Voorbeelden van zo’n maladaptieve copingstrategie zijn alcohol drinken wanneer je boos bent of je afsluiten van je geliefden wanneer je verdrietig bent. Waarom noemen we deze niet-helpende copingstrategieën? Omdat ze je eigenlijk op lange termijn geen goed doen. Vaak zijn deze maladaptieve tactieken een ‘quick fix’: een manier om je op korte termijn snel even beter te voelen.

Op lange termijn veroorzaken ze echter vaak méér problemen en kom je niet dichter bij een oplossing (drinken kan tot een verslaving leiden of je afsluiten van geliefden tot isolatie). Vaak hebben deze copingstrategieën twee functies: vermijden van moeilijke situaties/emoties of het verdoven van pijnlijke emoties/gedachten.

Adaptieve copingstrategieën

Wat zijn dan adaptieve copingstrategieën? Dit zijn mijn 3 favoriete helpende copingstrategieën:

  • Actief oplossen: stel jezelf de vraag ‘Kan ik hier NU iets aan doen?’ Kan ik een oplossing zoeken voor deze situatie? Wat is de oorzaak van mijn negatieve emotie en kan ik hier verandering in brengen? Indien ja: zoek een gepaste oplossing, deel deze op in kleine en haalbare stappen, plan deze stappen en voer de eerste stap uit.
    • Bijvoorbeeld: je hebt stress voor de examens. Je blijft maar piekeren of je wel genoeg tijd gaat hebben om klaar te geraken. Is er een oplossing? Ja! Je kan bijvoorbeeld een planning maken, of je boek pakken en beginnen met studeren.
    • Dit is een oplossingsgerichte copingstrategie, omdat je het probleem zelf gaat proberen aanpakken.
  • Expressie van emoties: je emoties uiten kan een gevoel van opluchting bieden. Dit kan op een actieve manier zoals eens goed wenen of roepen, maar ook op creatieve manieren zoals schrijven, schilderen, muziek maken…
    • Bijvoorbeeld: ik begeleid veel cliënten die, wanneer hun hoofd vol negatieve gedachten zit, deze gedachten gaan noteren in een journal. Op die manier kunnen ze deze gedachten en bijbehorende emoties een plaats geven en makkelijker loslaten.
    • Dit noemen we een emotiegerichte copingstrategie, omdat je niet zozeer ‘het probleem’ zelf gaat aanpakken, maar eerder de emoties die eruit voorkomen.
  • Sociale steun zoeken: over je probleem of gevoel praten met dierbaren zorgt voor een gevoel van verbinding en begrip. Ventileren kan deugd doen. Na een goed gesprek kijk je vaak anders naar een probleem dan voordien. Je hebt het gevoel gehoord te zijn en misschien heeft de andere persoon wel een behulpzame opmerking gemaakt.
    • Bijvoorbeeld: wanneer je een eetbui (of paniekaanval, stress.. wat dan ook) voelt opkomen, probeer dit dan eens uit te spreken tegen een vriend. Je hoeft niet meteen je hele levensverhaal te doen, die persoon hoeft ook niet met ‘de oplossing’ te komen: het gaat om het spreken zelf. 
    • Ook dit is een emotiegerichte copingstrategie: je gaat niet de situatie zelf veranderen, maar eerder iets doen met de emoties die je door de situatie ervaart.

Het onderscheid tussen probleemgerichte en emotiegerichte coping is belangrijk, omdat het ons toont dat zelfs als je geen impact hebt op een situatie of probleem (denk maar aan vb. situaties veroorzaakt door anderen, verlies van anderen, ziekte, maatschappelijke omstandigheden…), je toch nog op een helpende manier met deze situatie kan (leren) omgaan!

In een MIND-traject werken we vaak aan het uitbreiden van copingstrategieën en zoeken we samen naar constructieve manieren om met moeilijke emoties om te gaan. Dit proces gaat met vallen en opstaan, daarom kan de hulp van psycholoog of coach erg steunend zijn.

Interesse om jouw copingstrategieën onder de loep te nemen? Neem een kijkje naar onze trajecten!

– Leonie Lefèvre, psychologe